Vragen? Bel +31 (0) 30 602 16 17

'Stress is onderschat probleem onder zzp'ers'

Interview Anne Annink door Peter Boerman op 12 september 2017

'Stress is onderschat probleem onder zzp'ers'

Geen baas. De vrijheid om je eigen tijd in te delen. Het leven van een zzp’er lijkt vaak zo zorgeloos. In werkelijkheid ontkomt ook de zelfstandige zelden aan stress. ‘Het zou goed zijn als ondernemers voor ze starten naast een bedrijfsplan ook een privéplan schrijven' stelt Anne Annink. Zij promoveerde op het onderwerp werk-privé balans van zelfstandig ondernemers. Hoe groot het probleem precies is, is moeilijk vast te stellen. Zzp’ers die overspannen zijn, melden zich immers bij niemand ziek. Maar dat ook bij veel ondernemers de spanning en stress soms te veel wordt, zoveel is wel duidelijk.

Anne Annink: ‘De meeste mensen in Nederland hebben steeds meer moeite om alle rollen te combineren die we in het leven willen vervullen, op een hoog niveau en een hoog tempo. We hebben last van een continue onderliggende stress, maar hebben dat zelf niet altijd zo door. Maar voor zzp'ers geldt dat nog eens sterker. Zij werken vaak langer door, want tijd is geld. Ze gaan ook niet naar de arboarts en hebben vaak geen arbeidsongeschiktheidsverzekering.’

Werk mee naar huis nemen

Hoeveel zzp'ers daadwerkelijk uitvallen vanwege bijvoorbeeld een burn-out, is niet bekend. ‘Dat is moeilijk in kaart te brengen’, zegt Annink. ‘Wel weten we dat ondernemers aan de ene kant een betere werk/privébalans ervaren, doordat ze flexibel zijn. Maar aan de andere kant ervaren ze ook meer conflict tussen het werk en de thuissituatie, omdat ze het werk vaker mee naar huis nemen en zich er bovengemiddeld verantwoordelijk voor voelen.’

Zoveel mensen, zoveel zinnen, dat weet Annink ook. En dus wil ze ook niet generaliseren over de zo diverse groep zzp’ers die Nederland rijk is. ‘Dat is ook één van de conclusies uit mijn proefschrift: dat maatwerk nodig is. Neem iets als zwangerschapsverlof. Dat bestaat ook voor ondernemers, maar niet iedere ondernemer kan zomaar 16 weken het werk neerleggen. Dan kan dat betekenen dat zij in die periode klanten kwijtraakt. Het gaat niet alleen om de duur van het verlof, maar ook hoe je het als zzp’er kunt gebruiken. Een flexibel verlof zou meer passend zijn.’

Het gaat om het welzijn

'Niet dat klanten altijd, 24/7, voorop moeten staan', haast Annink zich te zeggen. Want waar het in de eerste plaats om gaat is toch het welzijn van de ondernemers zelf. Dat vertelt ze hen ook in de vele workshops die ze sinds haar promotie geeft. ‘Wat ik ondernemers meegeef is dat een werk/privébalans heel persoonlijk is. Ieders leven is anders en wat jou gelukkig maakt hoeft niet perse mij gelukkig te maken. Ik leer ondernemers hoe ze hun leven en de rollen die ze hebben in kaart kunnen brengen, hoe ze kunnen bepalen wat belangrijk voor hen is en hoe ze meer balans kunnen creëren door vooral mínder te doen. Focus op wat écht belangrijk is. Neem gas terug én onderneem de juiste acties.’

Maak ook een privéplan

Haar idee: maak als ondernemer naast een bedrijfsplan ook een privéplan. ‘Het zou goed zijn als ze vooraf inzicht krijgen in hoe het ondernemen de rest van hun leven beïnvloedt. Intensief klantcontact betekent bijvoorbeeld dat je continu bereikbaar moet zijn. Dan ben je niet zo flexibel en vrij als je in eerste instantie wellicht denkt. Elke ondernemersfase kent zijn eigen uitdagingen. In het begin moet je misschien meer tijd investeren en maak je lange dagen. Maar als je eenmaal groter groeit, komen er ook weer meer verantwoordelijkheden bij. Daarvan mogen ondernemers zich meer bewust zijn voor ze starten. Een privéplan, naast een bedrijfsplan, kan dan helpen.’

Niet steeds maar twijfelen

Ze adviseert daarnaast aan het gezin en naaste vrienden om niet constant twijfels uiten over de financiële continuïteit van de onderneming. ‘Hier worden ondernemers onzeker van en dit kan veel stress met zich meebrengen, zowel in werk als in privé.’

Er ligt ook een rol voor de overheid, ziet Annink, om stress en overspannenheid onder zelfstandigen te voorkomen. ‘In de eerste plaats helpt het als de overheid ondernemen makkelijker maakt’, zegt ze. ‘Uit mijn onderzoek blijkt dat hoe makkelijker het is om te ondernemen in een land, hoe meer ondernemers balans ervaren tussen werk en privé. Een bedrijf beginnen, een vergunning aanvragen, financiering krijgen, belastingen – het kan allemaal eenvoudiger. En dat scheelt dus stress.’

Ook lokale overheden hebben hierin een rol, zegt ze. ‘Gemeentes kunnen ondernemers veel meer vertrouwen geven en zo de werk/privébalans ondersteunen. Laten merken dat je als gemeente je ondernemers waardeert en wil begrijpen, dat kan al genoeg zijn. Erken de variëteit aan ondernemers en toon inlevingsvermogen door meer maatwerk te leveren en beschikbaar te zijn voor specifieke vragen.’ 

Op 12 september besteedt Rens de Jong in het programma BNR Werkverkenners aandacht aan de oorzaken van burnouts. Luister om 19.00 uur naar BNR Werkverkenners