+31 (0) 30 602 16 17
Asielzoekers zijn hier om te leven, benut hun talenten

Asielzoekers zijn hier om te leven, benut hun talenten

Pierre Spaninks, Zzp-expert - 10 september 2019
Column

BNR Brainnet Werkverkenners gaat dinsdag 10 september over vluchtelingen die in Nederland nog steeds maar moeilijk aan werk komen. ZZP-expert en columnist Pierre Spaninks ziet behalve knelpunten ook kansen. Bijvoorbeeld door bij de integratie aandacht te besteden aan het zelfstandig ondernemerschap.   

"Hardnekkige werkloosheid statushouders opnieuw bevestigd", kopte het Financieel Dagblad afgelopen vrijdag naar aanleiding van de jaarlijkse Monitor gemeentelijk beleid arbeidstoeleiding vluchtelingen van het Kennisplatform Integratie en Samenleving. De monitor constateert dat gemeenten voortvarend aan de slag zijn om zich voor te bereiden op het nieuwe inburgeringsstelsel, maar dat er nog veel vragen leven over de precieze invulling van de plannen. 

Opvallend is de sombere toon van de monitor. Uit de gepresenteerde cijfers blijkt dat afgelopen jaren op een aantal belangrijke terreinen wel degelijk voortgang is geboekt, maar (terecht of ten onrechte) hadden de onderzoekers blijkbaar meer verwacht. Oordeelt u zelf. De belangrijkste uitkomsten voor 2019 (naar schatting van de gemeenten) zijn:

  • dat 17% van de statushouders direct wordt bemiddeld naar de arbeidsmarkt (2017: 8%);
  • dat 17% van de statushouders wordt bemiddeld naar of via het onderwijs (2017: 12%);
  • dat 32% van de statushouders met een grote(re) afstand tot de arbeidsmarkt activeringsactiviteiten krijgt aangeboden die daarop zijn gericht (2017: 25%);
  • dat 32% van de statushouders die (nog) niet bemiddelbaar zijn, deelneemt aan trajecten die zijn gericht op maatschappelijke participatie (2017: 25%);
  • dat het percentage statushouders dat nog helemaal geen ondersteuning krijgt, blijft afnemen en nu nog maar bedraagt 14%. In 2017 was dat nog 37% en in 2018 20%.

Het FD legde de uitkomsten van de monitor naast een inventarisatie die de SER eind 2018 maakte. Daaruit bleek toen dat bijna 70% van de statushouders die sinds 2014 naar Nederland waren gekomen in de bijstand zat. Dan hebben we het over een groep van tussen de 150duizend en de 200duizend mensen. SER-voorzitter Mariëtte Hamer zei naar aanleiding daarvan dat statushouders zich in een "zorgelijke maatschappelijke positie" bevonden. Dat mag een open deur zijn, voor de conclusie van het FD dat er nauwelijks sprake is van vooruitgang lijkt de trend me toch te positief.  

Dat statushouders vaak onder hun niveau werken en blijven steken in tijdelijke of kleine banen, zoals KIS-onderzoekster Marjan de Gruijter in het FD constateert, staat buiten kijf. Net zoals dat de instroom van jonge statushouders in het onderwijs laag is vergeleken met hun leeftijdgenoten die in Nederland zijn geboren. Maar dat neemt niet weg dat de gemeenten - die sinds de Participatiewet van 2015 opgezadeld verantwoordelijk zijn de opvang en integratie van vluchtelingen - veel en goed werk hebben verzet met vaak beperkte middelen. 

Wat dat betreft zijn de aanbevelingen die het KIS doet meer op hun plaats dan de kritiek op de inspanning en de teleurstelling over de resultaten. Een snellere start van statushouders in het onderwijs of op de arbeidsmarkt zou ongetwijfeld helpen. Dat het beter zou zijn om mensen tegelijkertijd aan een woning te helpen, de taal te laten leren én hen te bemiddelen naar werk of opleiding, klinkt heel verstandig.

Iets wat mij persoonlijk nog opvalt aan het hele verhaal - je bent ZZP-expert of je bent het niet - is dat er in de leer/werk-trajecten vaak alleen maar wordt gedacht aan vaste banen. Maar iets meer dan de helft van de gemeenten zegt ook aandacht te besteden aan zelfstandig ondernemerschap als optie. En uit een bijzinnetje in het rapport blijkt dat veel gemeenten zelfs alleen een fulltime (!) vaste baan registreren als een geslaagde afronding van het integratieproces. Dat is natuurlijk een beetje onzinnig, op een arbeidsmarkt waar nog maar zes van de tien mensen een contract voor onbepaalde tijd hebben. 

Vandaar dat ik bij u graag de hartenkreet in herinnering roep van Kiza Magendane. Toen hij die in 2015 op de Joop uitte was hij nog student politicologie, nu is hij een gevestigd schrijver en beleidsondernemer die zich bezighoudt met burgerschap, identiteit en globalisering. "Laten we iedere asielzoeker een zzp-status verlenen om meteen in de Nederlandse samenleving aan de slag te gaan. In de schoonmaakbranche, in de kennissector, in de agrarische sector maar ook in de zorg. (...) Asielzoekers zijn hier niet alleen om te janken. Ze zijn hier om te leven. Benut hun talenten en laat hun hoop niet verloren gaan."

Terug naar het overzicht