+31 (0) 30 602 16 17
Pierre Spaninks, ZZP-expert

Een sabbatical? Doen! Maar hoe?

Pierre Spaninks, ZZP-expert - 23 januari 2018

De volgende uitzending van BNR Brainnet Werkverkenners, dinsdag 23 januari om 19:00 uur op BNR Nieuwradio, gaat over het nemen van een sabbatical. Wat is dat eigenlijk, waarom zou je het doen, en hoe dan? Pierre Spaninks weet raad. 'Een geslaagd sabbatical staat of valt met een goede voorbereiding.'

De eerste keer dat ik van een 'sabbatical' hoorde, was toen ik begin jaren tachtig op de universiteit kwam te werken. De zeven medewerkers van de vakgroep waar ik assistent werd, bleken onderling een regeling te hebben getroffen waardoor ze om beurten een jaar de boel de boel konden laten. De achterblijvers verdeelden dan onderling zijn of haar werkzaamheden.

Pas later begreep ik dat die zeven wetenschappers niet de enigen waren die om de zeven jaar vrijaf namen. Ook elders - in het onderwijs, het bedrijfsleven, de kunsten, de politiek - hadden mensen de mogelijkheid om al dan niet betaald wat afstand te nemen, weer tot zichzelf te komen, een wereldreis te maken, of iets anders te doen wat hun hart begeerde.

Wat echt de moeite waard is

Zo'n sabbatical klinkt als een geweldig idee, maar toen Management Team zich er een aantal jaren geleden in verdiepte, bleek dat toch maar een op de vijfentwintig werknemers plannen in die richting heeft. De andere vierentwintig zien te veel op tegen de kosten en tegen het inkomensverlies.

Volgens het blad heeft een sabbatical overwegend positieve gevolgen. Meer dan driekwart van de verlofgangers voelt zich daarna opgefrist en ziet nieuwe perspectieven. Iets meer dan een derde ervaart vermindering van stress, terwijl een vijfde het sabbatical juist ziet als een middel om stress voor te zijn.

Sabbaticalgangers noemen hun reis vaak een periode die hun kijk op de wereld ingrijpend heeft veranderd. Ze houden er een rijker gevoel aan over en een groter besef van wat echt de moeite waard is.

Maar het sabbatical heeft ook een keerzijde. De terugkeer naar het werk verloopt lang niet altijd zonder problemen. Vaak hebben mensen er moeite mee om weer in de dagelijkse routine te stappen. Soms hebben ze in dat jaar zelf een hele ontwikkeling doorgemaakt terwijl binnen het bedrijf alles bij het oude is gebleven. Of is de organisatie juist wel veranderd en is tijdens hun afwezigheid hun positie wankel geworden.

Voorbereiding

Een geslaagd sabbatical staat of valt met een goede voorbereiding. Wie wat rondvraagt bij familie of collega's, heeft al gauw een lijstje aandachtspunten. Een daarvan is standaard dat je een aantal basisvoorwaarden goed moet regelen.

Hoe lang blijf ik weg, wanneer en hoe kom ik terug op het werk, wat wil ik eigenlijk gaan doen, en wat heb ik daarvoor nodig - niet alleen in termen van geld maar zeker ook van kennis en vaardigheden?

Aan de andere kant werkt het ook weer niet om alles vooraf dicht te regelen. Het idee van een sabbatical is nou juist dat je afstand neemt van allerlei routines en dat je ruimte creëert voor het onverwachte.

Tussenpensioen

Je hebt ook mensen die er een gewoonte van maken op sabbatical te gaan. Sjaak Zonneveld, commercieel directeur van BrightPensioen, is er zelfs al vier keer tussenuit geweest. Eerst drie keer om een wereldreis te maken, en toen nog een keer om daar een boek over te schrijven.

Is dat geen dure liefhebberij, vroeg RTL-Z ooit aan Zonneveld? Volgens hem is het vooral een kwestie van keuzes maken. 'Je moet jezelf afvragen: wat vind ik belangrijk? Als ik een eigen huis belangrijk zou vinden, ging ik niet eens in de zoveel tijd weg.' Hij moet namelijk wel concessies doen om zijn sabbaticals te betalen. Zo ruilde hij om meer geld over te houden zijn lease-auto in voor een fiets, en zijn koophuis voor een huurhuis.

Voor een geslaagd sabbatical - of 'tussenpensioen', zoals Zonnveld het liever noemt - hoef je niet per se op reis te gaan. Je kunt bijvoorbeeld ook een opleiding gaan volgen, als dat je droom is. 'Maar wat je ook doet, wacht niet op je pensioen", zegt hij stellig.

Zonneveld wil vooral jonge mensen wakkerschudden, voor het te laat is. 'Puur geld verdienen is zo leeg. Tijd is veel belangrijker dan spullen. En ook al denk je dat je alle tijd van de wereld hebt... een op de vijf mensen haalt de pensioenleeftijd niet eens.' Vandaar de titel van zijn boek: Reis rond de wereld in je beste jaren.

En u, meneer Spaninks, wat doet u zelf? Meneer Spaninks doet niets. Aan de universiteit is hij niet lang genoeg blijven werken om in het zevendejaars-systeem te worden opgenomen. En bij zijn volgende baas moest hij te hard werken om er even tussenuit te kunnen. Toen is hij zelfstandige geworden. Sindsdien heeft hij altijd sabbatical.