+31 (0) 30 602 16 17
Een zzp'er, de ideale werknemer?

Een zzp'er, de ideale werknemer?

Hugo-Jan Ruts, Hoofdredacteur Zipconomy - 13 april 2018
Column

Autonomie, vrijheid en vakmanschap zijn voor veel zelfstandigen redenen om voor zichzelf te beginnen. Maar… waarom zouden het niet net zo goed ook redenen kunnen zijn om juist weer in loondienst te gaan?

 “Kan een vast contract ook een voordeel zijn voor de werkgever?” Dat nu juist die vraag centraal staat in een uitzending van BNR Werkverkenners zegt een boel. Bij alle media-aandacht over termen als ‘doorgeschoten flex’ zou je inderdaad haast vergeten dat nog steeds meer dan 60 procent van alle werkenden een vast contract heeft bij een werkgever. En niet zonder reden. Rust, reinheid en regelmaat – in de vorm van inkomenszekerheid, sociale zekerheid en vaste tijden – zijn voor velen basisvoorwaarden om optimaal te presteren. Hoe relatief die zekerheid dan misschien ook is. Omgaan met onzekerheden, voor veel zelfstandige professionals juist een manier om scherp te blijven, is niet voor iedereen weggelegd.

Dat werkgevers steeds meer gebruik maken van flexibele vormen van arbeid valt niet te ontkennen. Waarbij zij opgemerkt heeft dat in het laatste kwartaal van 2017 het aantal vaste contracten bijna net zo hard groeide als het aantal flexwerkers (= uitzendkrachten, tijdelijke contracten). De percentuele groei van het aantal zelfstandigen lag daar dan weer onder.

De positieve en negatieve aanjagers van flex

Onzekerheid over de toekomst en wet- en regelgeving rond het werkgeverschap zijn de twee belangrijkste negatieve aanjagers van de flexgroei. Behoefte aan tijdelijke expertise en een ondernemende spirit binnenhalen zijn de twee belangrijkste positieve aanjagers.

En laten we dan die laatste er eens uitpikken: het ondernemerschap.

Van een zelfstandig professional mag je inderdaad verwachten dat hij/zij een stukje ondernemerschapscultuur meebrengt. Eigen initiatief, durven risico’s te nemen, verantwoordelijkheid nemen voor je eigen acties, innovatief en resultaatgericht zijn. Het lijkt een ideale set aan competenties. Hadden medewerkers die nu ook maar…

Intrapreneurship gevraagd

Werner Liebregts promoveerde vorige maand op het begrip ‘intrapreneurship’. In deze managementfilosofie en organisatiecultuur worden werknemers gestimuleerd om juist die ondernemende competenties in te zetten. Liebregts kwam in zijn onderzoek tot de conclusie dat met name in Scandinavische landen er een hoge mate van dat intrapreneurship is. En, verrassend of juist niet, er werken in die landen relatief weinig mensen als zelfstandig professional.

Liebregts verklaart dat enerzijds uit de ‘onzekerheidsmijdende cultuur’ in die landen waardoor mensen niet zo snel voor zichzelf beginnen. Maar anderzijds ziet hij ook dat organisaties daar medewerkers stimuleren dat ondernemerschap binnen de eigen organisatie in te zetten.

Een merkwaardige paradox

Binnen de kaders van het Nederlandse loondienstbestel ontbreekt het vaak aan ruimte om je ondernemerschap kwijt te kunnen. Dat is nu juist net voor een behoorlijk deel van de Nederlandse zelfstandigen aanleiding geweest om weg te gaan bij het bedrijf waar ze werkten en voor zichzelf te beginnen. Een eigen onderneming hebben? Dat hoeven ze meestal niet per se. Slechts een beperkt aantal zelfstandigen groeit immers door naar een klassieke vorm van een onderneming met personeel. Maar wat ze meestal vooral willen is: ondernemender kunnen werken.

“Ondernemerschap gaat voor mij verder dan een bedrijf voor eigen rekening en risico hebben”, zegt Liebregts terecht.

Al met al leidt de gedachte dat je ondernemerschap alleen binnenhaalt door zelfstandigen in te huren tot een merkwaardige paradox. Je gaat externen inhuren voor iets dat je permanent in je organisatie wilt hebben. En je neemt voetstoots aan dat je die zzp’ers, ondernemend als ze zijn, maar beter niet in dienst kunt nemen. Ze zijn immers toch snel weer weg.

Bijna de helft na 5 jaar weer in loondienst

Het is een vooroordeel waar veel zzp’ers tegenaan lopen die vaak best openstaan voor een dienstverband En vergis je niet: dat is niet maar een enkeling. Van alle startende zelfstandigen is bijna de helft na 5 jaar weer (terug) in loondienst. Bij jongeren ligt dat percentage nog een stuk hoger. En dan is niet omdat ze mislukt zijn als ondernemer. Voor velen is het zzp-schap iets voor een bepaalde fase in de carrière. Of ze hebben ergens een stek gevonden waar ze, in loondienst, toch dat ondernemerschap kwijt kunnen.

Dus… wil je wat meer ondernemerschap in je bedrijf hebben? Dan is het nog zo’n gek idee niet om die (ex-)zzp’ers in dienst te nemen. Om langdurig gebruik te maken van hem of haar is het dan wel belangrijk om de juiste managementstijl te hanteren. Maar dat is sowieso niet zo’n gek idee.

Vrijheid, autonomie en vakmanschap, dat is wat de meeste zp’ers willen. Dat zal voor moderne professionals in loondienst echter niet veel anders zijn. Duidelijkheid geven over wat je verwacht, veel feedback en sturen op output in plaats van input zijn de sleutelfactoren van goed opdrachtgeverschap. Maar laten dat nou ook net de drie elementen zijn die passen bij modern werkgeverschap.

Het beste van twee werelden combineren - dus zowel loondienst als  ondernemerschap - zou zomaar eens een duurzaam en modern organisatiemodel kunnen zijn.

Terug naar het overzicht