Vragen? Bel +31 (0) 30 602 16 17
Tjebbe van Oostenbruggen, Directeur Brainnet

Heet hangijzer: flexkrachten en vaste krachten moeten evenveel verdienen

Tjebbe van Oostenbruggen, Directeur Brainnet op 3 mei 2017

Mag ik gif in het riool lozen? Mag ik mijn medewerker slaan? Mag ik 130 waar de maximale snelheid 60 is? Antwoorden op deze vragen geef je automatisch. Zo is het antwoord op de vraag: Moet een flexwerker in loondienst evenveel verdienen als een vaste kracht? Ja! Dat is namelijk gewoon de wet. Tijdens de uitzending van BNR Werkverkenners stelde Rens de Jong mij deze vraag. 

Hoewel de wet glashelder is, is dit een heet hangijzer. Toegegeven; salarissystematiek is complexe materie en een fout is snel gemaakt. Maar het is en blijft wel de wet om mensen te betalen wat hen toekomt. Helaas wordt de wet vaak niet nageleefd en er wordt niet gehandhaafd.

Het is net als met voetbal: als een bal over de doellijn is, is het een doelpunt. Dat vinden we allemaal logisch. Alleen of een bal daadwerkelijk over de doellijn is gegaan, daarover kun je dan nog een discussie opstarten.

Dezelfde situatie is aan de hand als we kijken naar de verdiensten van flexkrachten in loondienst. In Nederland hebben we een heldere wet (Wet Waadi Artikel 8) die stelt dat flexkrachten in loondienst recht hebben op de zogenaamde inlenersbeloning. Dat betekent dat uitzendkrachten en gedetacheerden in loondienst dezelfde beloning moeten krijgen als werknemers in vaste dienst die hetzelfde werk doen. In de ABU-CAO en de NBBU-CAO is dit heel scherp vastgelegd, het gaat om het basissalaris inclusief toeslagen voor bijvoorbeeld overwerk of onregelmatigheid, adv/atv, onkostenvergoedingen en loonsverhogingen. Alleen –net zoals bij voetbal- is een fout snel gemaakt. Als flexspecialist zien we dat er nog veel onduidelijkheid heerst en onnauwkeurig wordt gewerkt op salarisadministraties. Veel detacheringsbureaus hebben moeite met het vaststellen van het juiste loon en de juiste arbeidstijdsverkortingseisen die uitzenden en detachering met zich meebrengt. Regelmatig maken we mee dat een flexwerker bijvoorbeeld minder vrije dagen heeft dan een medewerker in loondienst van de klant en dat die extra gewerkte dagen niet worden gecompenseerd. Vaak worden dat soort foutjes onbewust gemaakt. De meeste opdrachtgevers of uitzendbureaus die zich bewust worden van deze fouten, herstellen die meteen. Ernstiger wordt het in situaties waarbij bijvoorbeeld een detacheringsbureau een flexwerker uitleent aan een opdrachtgever en wel het beloningsbedrag ontvangt van de opdrachtgever maar dit bij lange na niet uitbetaalt aan de flexwerker, ook niet als het bureau hierop aangesproken wordt. Dat is wettelijk gewoon verboden. Net zoiets als door een rood stoplicht rijden. Het probleem is dat de wetgeving glashelder is, maar de materie ingewikkeld. In mijn ogen is het gewoon je plicht als werkgever of opdrachtgever om inleners te betalen volgens de wet. Helaas schiet handhaving enorm tekort.

Bij de KNVB worden er uitstekende pogingen gedaan om ervoor te zorgen dat er geen discussie meer kan ontstaan over of een doelpunt nu wel of niet daadwerkelijk is gemaakt. Dankzij nieuwe doellijntechnologie. Hierbij staan speciale camera’s op vaste punten op het veld opgesteld. Daarmee wordt op elk moment van de wedstrijd een 360-gradenregistratie gemaakt van waar de bal precies is. Op de millimeter nauwkeurig is te zien of de bal volledig over de lijn is geweest. Zodra dat het geval is, trilt het horloge van de scheidsrechter. Regelmatig zitten uitzendbureaus net wel over de lijn of niet. Ik pleit voor een deugdelijke controle; zoiets als een doellijntechnologie en uiteraard ben ik ook voorstander van een deugdelijk moraal. Een eerlijk spel voor iedereen.

Waar de wet veel minder duidelijk over is, is de beloning van zzp’ers. 2016 was jaar van de Wet DBA. Daarbij gaat het om tegengaan van uitbuiting en schijnzelfstandigheid. Daar waar de wet op de inlenersbeloning glashelder is en niemand roept om handhaving, is het voor zzp’ers andersom. Er is geen wetgeving die de beloning van zzp'ers reguleert. Hier is -om het nog maar eens met voetbal te vergelijken- nog geen eens zicht op wat binnen of buiten de lijnen is. Wat betreft belonen van zzp’ers is er dus veel meer ruimte, en ruimte brengt ook risico’s met zich mee (uitbuiting). Inherent aan ondernemerschap is de vrije ruimte die zzp’ers hebben bij het vaststellen van prijzen en tarieven, aan de boven- én aan de onderkant. Als je als zzp’er zelf akkoord gaat met een bepaald (laag) tarief of bijvoorbeeld iets extra’s wil gratis doen, dan is dat volgens mij prima. Stel je bent kunstenaar en je werkt twee weken aan een kunstwerk en je verkoopt deze voor 100 euro. Dan mag dat toch gewoon?

Maar vanuit goed opdrachtgeverschap vind ik het absoluut een onjuiste overweging om een zzp’er in te huren omdat deze goedkoper is dan een vergelijkbare loondienster. Je huurt een zzp’er in vanwege expertise, kennis en flexibiliteit. Zodra je terechtkomt in de afweging van ‘goedkoper’ dan ben je verkeerd bezig. Dit is wat mij betreft de grens waar ondernemerschap stopt en uitbuiting begint.

Voor het vraagstuk rondom de beloning van zzp’ers ligt er wat mij betreft óók een voetbal-oplossing klaar. Geen “doellijntechnologie” of “trillende horloges”, deze rigide oplossingen doen geen recht aan de vrijheid en ruimte die zzp’ers nodig hebben om te ondernemen. Maar het voetbal kent wel zoiets als “fair play”, niet strak en eenduidig omschreven, maar iedereen weet wat ermee bedoeld wordt. Fair play voor zzp’ers en opdrachtgevers, ben benieuwd hoe de politiek dáár invulling in zou willen geven.

Luister de volledige uitzending van BNR Werkverkenners