Vragen? Bel +31 (0) 30 602 16 17
Hugo-Jan Ruts, Hoofdredacteur Zipconomy

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand. Wie houdt jou scherp in interimland?

Hugo-Jan Ruts, Hoofdredacteur Zipconomy op 4 oktober 2017

Feedback krijg je als zelfstandige niet vanzelf. Dat moet je organiseren, om jezelf zo te kunnen ontwikkelen. Maar hoe doe je dat het best?

Het voelt voor veel zelfstandige professionals bevrijdend. Uit een loondienstverband stappen en ondernemer worden. Geen zeurende managers meer, geen HR-functionarissen met lastige vragen, geen kritische collega’s die altijd wel wat op of aan te merken hebben.

Toch hebben dat soort georganiseerde en ongeorganiseerde vormen van feedback natuurlijk hun waarde. Het is allemaal input om jezelf te ontwikkelen. Als zelfstandige mis je dat.

Natuurlijk heb je dan ook vaak te maken met teamleden en opdrachtgevers. Zij vertellen ook wel wat ze ergens van vinden. Maar het is toch anders. Je bent bij hen meer een passant. Het belang om tijd en energie te investeren in jou ligt bij hen heel anders. Zeker bij complexere opdrachten zit je als interimmer vaak ook nog in een politiek krachtenveld, waar alles wat er tegen je gezegd wordt gekleurd kan zijn.

Jezelf scherp houden

De noodzaak om jezelf scherp te houden ligt voor de hand. De markt ontwikkelt zich, dus dan moet jij dat ook doen. Als interimmer dien je bovendien wat extra’s, wat speciaals, toe te voegen ten opzichte van de mensen in loondienst. Dat vraagt scherpte.

Die scherpte kan wel wat afnemen naarmate je vaker dezelfde type opdrachten doet, langer bij een opdrachtgever zit of – simpelweg – langer zelfstandig bent. Tijd dus om actie te nemen en de zaag scherp te houden. Niets voor niets is dat laatste één van de ‘seven habits’ van succesvolle mensen, volgens Stephen Covey. Tijd dus ook om na te denken hoe je mensen om je heen organiseert die jou scherp houden.

Georganiseerde feedback van je opdrachtgever

De eerst aangewezene om je daarbij te helpen is je opdrachtgever. Hij of zij mag dan een andere rol hebben en andere belangen dan je manager van voorheen, natuurlijk kan hij of zij een bijdrage leveren.

In een onderzoek naar ‘Goed Opdrachtgeverschap’ van de Universiteit Tilburg en ZiPconomy noemden zelfstandigen het ontbreken van feedback als een van de belangrijkste verbeterpunten richting hun opdrachtgevers. Blijkbaar wordt die feedback niet zo vaak gegeven. Maar je kunt er als zelfstandige natuurlijk ook om vragen!

Je kunt dat maar het best ook meteen structureren. Plan bijvoorbeeld met regelmaat voortgangsgesprekken met je opdrachtgever in. Bespreek de voortgang van je opdracht, maar ook jouw persoonlijke aandeel en rol daarin. Een goed intakegesprek, een heldere opdrachtformulering en deze voortgangsgesprekken monden logischerwijs uit in een afrondend evaluatiegesprek. Een goed moment om elkaar – op een positieve manier – een laatste keer feedback te geven. Toch merkwaardig dat zo’n eindgesprek er nog al te vaak bij inschiet.

Coach, sparringpartner of leermeester

Hoe belangrijk ook, de reikwijdte van de feedback van de opdrachtgever heeft gezien de context altijd zijn beperkingen. Daarom is het zeker aan te raden om een stap verder te gaan. Iemand te zoeken die een rol kan spelen in je verdere persoonlijke ontwikkeling. En dat is al helemaal verstandig als je denkt die níet nodig te hebben.

Afhankelijk van wat je nodig hebt kun je denken aan de volgende vormen:

  • De Coach. Genoeg collega-zelfstandigen die zich gespecialiseerd hebben in het coachen van professionals. Mensen die niet de therapeut gaan uitgangen, maar je wel – soms confronterende  - spiegels weten voor te houden. Ze gaan je niet ‘helpen’ door concrete oplossingen aan te reiken waar je bijvoorbeeld in je opdracht tegenaan loopt, maar ze kunnen wel op een gestructureerde manier zorgen dat je stappen maakt in je persoonlijke ontwikkeling.
  • De Sparringpartner. Iemand die je heel concreet om raad en daad kunt vragen of simpelweg aan wie je op weg naar huis via de telefoon even je verhaal kunt doen. Dit kan een senior vakgenoot zijn met veel ervaring (of heb je het lef om juist een ‘jonge hond’ hiervoor te vragen?) of iemand die bijvoorbeeld een branche goed kent waarin je zelf minder ervaring hebt.
  • De Schaduwmanager. Dit is een wat klassieke term uit de wereld van interim-manager. In zijn meest zuivere, en waardevolle, vorm is het iemand die voor de buitenwereld uit het zicht blijft, maar wel écht meedoet met de hele opdracht. Dus: mee-analyseert, meedenkt, en meedoet. Dat gaat wat verder dan af en toe een telefoontje om stoom af te blazen.
  • De Ondernemerscoach. Veel zelfstandigen stappen vanuit een functie in loondienst in een interim-rol. In het werk dat ze doen, en hoe ze het doen, verandert soms niet al te veel. Het is niet ieders ambitie, maar misschien wil je de stap maken van een interim professional, die vooral tijdelijke functies vervult, naar een onderneming.
    Dat hoeft niet per se te betekenen dat je personeel in dienst neemt. Het betekent vaak wel dat je wat meer gaat denken in ‘producten en diensten’ dan in ‘functies en rollen’. Iemand die je daarin begeleidt, met misschien een mix aan marktkennis en ondernemerservaring, kun je een ondernemerscoach noemen. Een loonbaancoach en een personal branding-coach, die jou vooral ondersteunt om beter neer te zetten wat je kunt en wil, zijn varianten hierop.
  • Een intervisie-groepje. Het kan zeer waardevol zijn om af en toe met een groep collega’s of branchegenoten bij elkaar te komen om zaken te bespreken waar je binnen en buiten je opdracht tegenaan loopt. De waarheid ligt immers op straat. Weinigen snappen beter de zaken waar je als interimmer tegenaan loopt dan andere interimmers.
    Verstandig is wel om die intervisie op een gestructureerde manier te doen. Er zijn verschillende methodes beschikbaar die helpen om die structuur aan te brengen. Zo wordt het rendement een stuk groter als je elkaar sterke verhalen vertelt tijdens een etentje. Het creëert de noodzakelijke veilige en professionele setting. Aarzel ook niet om een specialist in te zetten om intervisies te begeleiden of op zijn minst om via een aantal sessies een goed fundament te bouwen.

Vlak ook de rol van het bureau niet uit

Veel zelfstandigen die bij (grotere) opdrachtgevers hun werk verrichten, zijn daar terechtgekomen via een bemiddelingsbureau. Die bureaus zijn er in vele soorten en maten. Van vele van hen kan en mag je verwachten dat ze een of meerdere van de genoemde vormen van ondersteuning aan jou kunnen aanbieden. Omdat ze daarvoor de mensen in huis hebben, of die eenvoudig uit hun netwerk kunnen halen.

Misschien dat ze het niet altijd even nadrukkelijk aan je aanbieden. Ook hier geldt dat je het natuurlijk altijd gewoon zelf kunt vragen.

Tips en valkuilen

  • Weet wat je wilt. De juiste persoon vinden begint bij weten wat (of wie) je nodig hebt. Met een stevige blik in de spiegel weet je het vaak al wel. Een belrondje met wat voormalig opdrachtgevers levert vaak ook een schat aan informatie op (en is ook nog mee mooi acquisitiemoment…). Is dat niet voldoende, dan zijn er ook weer coaches die juist gespecialiseerd zijn om je ‘hulpvraag’ in kaart te brengen.
  • Vrijblijvendheid maakt lui. ‘Ik bel je wel als ik je nodig heb’, dat klinkt efficiënt. Maar je bent dan natuurlijk vaak net te laat. Neem jezelf in bescherming, laat je coaching niet versloffen en plan gesprekken vooruit. Een keer praten als er eigenlijk niets urgents is, geeft mooi de gelegenheid om eens wat dieper door te praten.
  • Investeren kost geld. Een goede coach is niet goedkoop. De verleiding ligt op de loer om met een collega-interim-professional af te spreken: ‘ik doe wat voor jou, doe jij wat voor mij’. Er is niets mis met zo’n collegiale vorm van ondersteuning. Maar iemand daadwerkelijk inhuren in een van de bovengenoemde rollen heeft wel zijn voordelen. Het is professioneler (ja, coachen is echt een vak!), minder vrijblijvend en resultaatgerichter. Dat heb je vaak nodig, dan wel verdiend!  
  • Scherp blijven vraagt om schuren. Stappen maken in je persoonlijke en/of professionele ontwikkeling gaat zelden zonder een beetje pijn. Durf de confrontatie aan. Niets wordt scherp zonder enige vorm van wrijving. En je kent de tegeltjeswaarheid: ‘Wrijven levert energie op’. Het is nog waar ook.