Vragen? Bel +31 (0) 30 602 16 17
Hugo-Jan Ruts, Hoofdredacteur Zipconomy

Verdient Rutte III vertrouwen als het gaat om de plannen rond zzp'ers?

Hugo-Jan Ruts, Hoofdredacteur Zipconomy op 7 november 2017

Het regeerakkoord van Rutte III heet, zoals u vast weet: ‘Vertrouwen in de toekomst’. Een actuele vraag is in hoeverre we Rutte III dat vertrouwen ook kunnen geven als het gaat om de plannen rond de arbeidsmarkt en meer in het bijzonder rond de zelfstandige professionals.

Dat vertrouwen was in de markt eerlijk gezegd wel een beetje weg na Rutte II. Zowel de Wet Werk & Zekerheid als de Wet DBA gaan immers niet bepaald de geschiedenis in als de meest effectieve of populaire arbeidsmarktwetgeving.

Concessies van Rutte III

In het regeerakkoord wordt relatief veel aandacht besteed aan de arbeidsmarkt. Ton Wilthagen, hoogleraar Arbeidsmarkt aan Tilburg University, noemde die paragrafen van Rutte III drie keer beter dan waar Rutte II mee kwam. Ik kan me wel iets voorstellen bij die uitspraak. Verlost van haar ideologische tegenhanger is de VVD bereid gebleken om veel meer concessies te doen dan het richting de PvdA wilde doen. Bijna vijf jaar heeft het echte debat over de flexibilisering in de arbeidsmarkt op slot gezeten.

In het regeerakkoord staan de nodige maatregelen die ook daadwerkelijk inhoud geven aan de veel gebezigde wens: ‘vast moet flexibeler, flex moet vaster’.

Laat ik me beperken tot wat het kabinet wil met de zelfstandige professionals en hun opdracht. Ook dat is nog steeds onderdeel van de paragraaf ‘arbeidsmarkt’. En helaas niet van de paragraaf Economische Zaken. De staatssecretaris voor zzp-zaken – bij het ministerie van EZ dan wel - zal er ook niet gaan komen.

Het beleid richting zzp’ers – dat zeker ook gevolgen heeft voor hun opdrachtgevers – valt in twee blokken uiteen. De verwachte aanpassing van de Wet DBA en wat het kabinet doet (over beter gezegd: niet doet) ten aanzien van de sociale zekerheid van zelfstandigen.

Zelfredzame zelfstandige

Het kabinet heeft een duidelijk tweesporenbeleid: ruimte voor de zelfstandigen die dat willen én kunnen, de zelfredzame zelfstandigen. En aan de andere kant bescherming voor de zelfstandigen die te afhankelijk zijn en gedwongen worden om voor te lage tarieven te werken.

Voor die laatste groep komt er – best verrassend – een de facto minimumtarief. Dat wil zeggen: als opdrachtgevers langer dan drie maanden een zzp’er inhuren onder een tarief van (waarschijnlijk) tussen de 15 of 18 euro per uur, dan wordt dat gezien als een loondienstbetrekking. Voor zzp’ers die ‘regulier werk’ doen (dus werk dat werknemers in loondienst ook doen) geldt die regel ook voor opdrachten korter dan drie maanden.

Voor wie boven dat tarief werkt komt er een opdrachtgeversverklaring, die een stuk eenvoudiger en eenduidiger moet worden dan de modelovereenkomsten uit de Wet DBA. Voor opdrachten boven de 75 euro is er dan weer een opt-out-regeling. Dat lijken zinnige stappen. “We willen de onrust van de opdrachtgever – waar de zelfstandige zoveel last van heeft – wegnemen”, zei D66-Kamerlid Steven van Weyenberg in een interview bij ZiPconomy. Dat is hard nodig ook. 

Bodem in de markt

Een minimumtarief legt een soort van bodem in de markt. Daarvoor lijkt genoeg reden. Dat minimum is met 125 procent van het minimumloon of de laagste cao-schaal nog wel wat aan de lage kant. “Je moet ervoor zorgen dat er niet op kosten kan worden geconcurreerd. Dus niet alleen naar loonkosten kijken, maar naar de totale werkgeverskosten. Dan kom je hoger uit dan 1,25 keer het minimumloon”, zo reageerde Gijs van Dijk (PvdA), die op zich blij is met een minimumtarief. Hij heeft wel een punt. Zeker in combinatie met het feit dat het kabinet ervoor kiest om niets te doen rond een arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen.

Hier hinkt het kabinet wat mij betreft nog wat te veel op twee gedachten. Het kabinet wil verder met ‘zelfredzame zelfstandigen’. Die moeten dan ook zelfredzaam zijn met betrekking tot verzekeringen. Voor dat uitgangspunt, vrij uniek in Europa trouwens, valt iets te zeggen. Maar trek dan die ene beschermingsgrens, het minimumtarief, ook uniek in Europa, wel naar een niveau waar zelfstandigen ook zelfredzaam kúnnen zijn. Voor 15 of 18 euro kan dat niet.

De uitzending van BNR Werkverkenners van dinsdagavond 17 oktober stond helemaal in het teken van het regeerakkoord en de arbeidsmarktparagraaf. Rens de Jong sprak daarover met Roos Wouters (De Werkvereniging), Joop Schippers (hoogleraar arbeidsmarkt aan de Universiteit Utrecht) en Tjebbe van Oostenbruggen (directeur Brainnet). 

Uitzending luisteren