+31 (0) 30 602 16 17
2019: de uitdagingen op de arbeidsmarkt
3 januari 2019

2019: de uitdagingen op de arbeidsmarkt

Gaat de arbeidsmarkt voorgoed veranderen?
Uitzending

Er speelt in 2019 veel op de arbeidsmarkt: arbeidskrapte tegenover groei van bedrijven, platformisering en overheidsbeleid rond pensioenen en flex en vast. 

Wat viel op in 2018? “Het tekort aan goede arbeidskrachten”, vindt Hans Biesheuvel, voorzitter van Ondernemend Nederland. “Ongeacht de functie en bedrijfsgrootte. Dat hebben we onvoldoende zien aankomen; vooruitkijken en goed plannen is lastiger geworden.” Hoogleraar macro- en arbeidseconomie aan de VU Amsterdam Pieter Gautier is het daarmee eens. Hij vindt de lage loongroei opmerkelijk. “Dat komt door het grote aantal zzp’ers en doordat bedrijven niet alleen met loon concurreren, maar vooral met hele carrièrepaden.” Reinier Castelein, voorzitter van vakbond de Unie, vindt het opvallend dat er ondanks de hoogconjunctuur toch een groep mensen is die niet meer aan de bak komt terwijl ze graag willen werken. Gelukkig komt daar meer oog voor.”

Flex vs. vast

De wet ‘Arbeidsmarkt in Balans’ heeft tot doel het gat tussen flex en vast te verkleinen. Gautier vindt dat het de goede kant op gaat als meer mensen een vast(er) contract krijgen en het ontslagrecht verandert, al zorgt overstappen naar een andere baan met een tijdelijk contract nog voor veel onzekerheid. Een goede arbeidsmarkt zorgt ervoor dat bedrijven die geen vast kunnen bieden, flex inhuren en werknemers die flex kunnen dragen, een flexbaan tegen een hoger loon krijgen. Biesheuvel gelooft niet in de wet en vindt dat werkgeverschap niet aantrekkelijker is geworden. “Risico’s als ziekte en cao-verplichtingen blijven en het vaste contract wordt heiligverklaard, terwijl zekerheden als persoonlijke ontwikkeling belangrijker zijn en van baan wisselen goed is voor je inzetbaarheid.” Castelein vindt dat kleine ondernemers moeten worden ontzien en dat flex belangrijk is voor bedrijven en voor werknemers die werk en privé combineren. “Flex zou wel veel duurder moeten worden zodat pensioenopbouw en arbeidsongeschiktheidsverzekering kunnen worden betaald.”

Lasten lopen spuigaten uit

“Krapte op de arbeidsmarkt kost ons nu al banen. Dat maakt bedrijven creatief met outsourcen, automatiseren en digitaliseren”, zegt Biesheuvel. “Die trend gaat zeker in het mkb doorzetten.” Castelein denkt dat er meer loonstijging komt, maar denkt niet dat de FNV 5% binnenhaalt. “We moeten het internationale speelveld in de gaten houden en ons niet uit de markt prijzen. Het gaat meer over lastenverlaging voor burgers dan over inkomstenverhoging, want we controleren de uitgavezekerheid niet goed. Door decentralisering en liberalisering heeft Den Haag minder invloed. Vroeger betaalde je kijk- en luistergeld, nu heeft Ziggo een monopolie op de kabelmarkt en verhoogt gewoon de prijzen. Bijvoorbeeld  waterschappen, gezondheidszorg, mantelzorg en wmo zorgen voor belastingverhogingen op gemeentelijke niveau waar overheid en provincie geen invloed op hebben. We moeten meer naar samenhang kijken want het loopt de spuigaten uit.”

Onzekerheid voor laagopgeleiden

Gautier zegt dat de productiviteitsverschillen nog steeds heel groot zijn. “Sterk groeiende bedrijven als Booking bieden een hoger salaris. Bedrijven die niet groeien, kunnen dat niet bieden. Volgens onderzoek kan het aantal zzp’ers bij deelplatformen als Uber en Deliveroo oplopen tot 200.000 of zelfs 1 miljoen. “Mensen die het als bijbaan hebben, zijn meestal tevreden. De onzekerheid is lastiger als je weinig kans op ander werk hebt door een lage opleiding. We moeten de platformen niet verbieden, maar er goed naar kijken. De ontwikkelingen gaan sneller dan wet- en regelgeving.” Castelein denkt dat er vooral per gewerkt uur voldoende verdiend moet kunnen worden als we op de lange termijn onze welvaart in orde willen houden.

Minister van uitstel

Heeft minister Koolmees voldoende knopen doorgehakt in 2018? Biesheuvel noemt Koolmees de minister van uitstel. “Nederland wacht op de vernieuwingen uit het regeerakkoord die hij gewoon moet uitvoeren binnen een gelijk speelveld; de polder werkt niet meer.” Castelein vindt de rol van Koolmees bij het pensioenoverleg dramatisch. Gautier vindt dat hij daar wel zijn best heeft gedaan. Castelein is van mening dat er nieuwe verkiezingen moeten komen omdat dit kabinet wel klaar is.

BNR Werkverkenners - 1 januari 2019
Beluister de uitzending
Terug naar het overzicht