+31 (0) 30 602 16 17
Een leven lang leren?
18 december 2018

Een leven lang leren?

Minder dan 1 op de 5 volwassenen volgt scholing naast hun baan.
Uitzending

Wat moet je nu leren om straks een andere carrière te kunnen hebben als je baan ophoudt? Volgens de laatste cijfers van het CBS volgen 1 op de 5 volwassenen enige vorm van scholing. Hoe doe je dat, een leven lang leren?

Hoofdeconoom PwC Jan-Willem Velthuijsen schreef een rapport over een leven lang leren. “Nederland steekt met 18.8% goed af in Europa, maar omdat taken snel veranderen wordt ook bij ons nog te weinig bijgeleerd. We zien nu al een grote groep outsiders buiten de arbeidsmarkt terechtkomen. Over 2 jaar is 25% van onze kennis niet meer relevant, terwijl maar 1 op de 5 verder leert. Een leven lang leren is belangrijk voor de arbeidsproductiviteitsgroei die aan de lage kant is, waardoor ons groeipotentieel afneemt. Nederland is een goed implementatieland voor nieuwe technologie, maar de manier van opleiden is nog onderontwikkeld. Veel nieuwe apparatuur wacht op goed opgeleiden. Daar heeft de betrokkene zelf ook een belangrijke rol in.”

Wil om te leren eruit rossen

Frits Philips, Head Professional bij the School of Life denkt dat mensen graag leren. “Maar onze maatschappij en onderwijssystemen rossen de wil om te leren eruit. Je wordt gestraft met een lager cijfer voor wat je niet weet, terwijl een leraar juist nieuwsgierigheid zou moeten opwekken: de intrinsieke motivatie om te leren. Ook organisaties hebben lang een starre blik gehad op leren. In een traineeship is alles verplicht en maakt mensen niet nieuwsgierig. We hebben een talentprogramma ontwikkeld volgens het agile principe met een palet aan onderwerpen. Een coach helpt je je leervraag kiezen, je geeft zelf vorm aan het leertraject. Dat gaat niet ten koste van het bedrijf, want ontwikkeling is altijd breder dan die ene skill waaraan de organisatie behoefte heeft. Als je je ontwikkelt als mens, ontwikkel je je ook op je werk.”

Faciliteren en stimuleren

Achmea laat groepen medewerkers zelf kijken welke skills ze nodig hebben voor de toekomst. Group HR director Elly Ploumen zegt: “Omdat dat dat in teams gebeurt, wordt het leuk en ontwikkelen ze zich verder. Als werkgever heb je de verantwoordelijkheid om dat te faciliteren en stimuleren. In klantcontactcenters verdwijnt het eenvoudige werk door de technologie. Medewerkers moeten leren om de complexere problemen op te lossen, digitale vaardigheden versterken en investeren in leervaardigheden. Het maken van de juiste keuzes uit de hoeveelheid informatie die op je af komt is een vaardigheid die je nu breed nodig hebt. Het programma is erop gericht om dat te versterken.”

Opleiden voor de concurrent

De belangen van een leven lang leren zijn groot voor de economie en de arbeidsmarkt. Bij wie ligt de verantwoordelijkheid om iedereen bij te scholen? Velthuijsen denkt dat dat een lastige case is. “Tot je 18de biedt de overheid iedereen gratis onderwijs. Daarna neemt de overheid geen verantwoordelijkheid meer. Moet de werkgever het doen, met het risico dat een medewerker snel vertrekt? Bij lange opleidingstrajecten komen bedrijven in conflict over kosten en opbrengsten, ze willen hun eigen productiviteit graag verhogen maar niet opleiden voor de samenleving of de concurrent.” Ploumen zegt dat bedrijven geen carrière voor het leven meer bieden, maar vindt investeren in een medewerker belangrijk. “Als mensen bij ons weggaan is hun rugzak beter gevuld en hebben ze een goede arbeidsmarktpositie voor een volgende stap. Dat is in het belang van Achmea, zo houden we goed opgeleide medewerkers met goede vaardigheden. Houdt hun baan op, dan kunnen ze een volgende stap binnen ons bedrijf maken. Bieden wij dat niet, dan gaan ze naar een ander bedrijf. Als mensen nog moeten gaan leren op het moment dat hun werk verdwijnt, wordt het lastig. Het is van belang dat je voortdurend blijft leren en je oriënteert op een tweede loopbaan voordat je werk erg verandert of ophoudt. Het belangrijkste is mensen vroegtijdig activeren en leren leuk maken.”

Baan die hoort bij leeftijd

“In Japan speelt de vergrijzing die wij nu krijgen al 20 jaar”, zegt Velthuijsen. “Daar hebben ze een arbeidsmarkt voor ouderen gecreëerd. Je solliciteert als 60-plusser op een baan die hoort bij jouw leeftijd. Daar horen andere beloningen en voorwaarden bij, soms flexibeler in uren. Het creëert ook een prikkel om je daarvoor te kwalificeren met een opleiding. De arbeidsparticipatie is daar met sprongen omhoog gegaan. Als wij dit probleem niet oplossen, remt de economische groei af en verlies je je concurrentievoordeel. Veel mensen vallen dan buiten de boot terwijl de werkloosheid groeit.”

Beste tips

  • Laat je medewerkers een beetje vrij en maak het niet te schools. 
  • Wees niet bang dat ze jouw bedrijf met al hun nieuwe kennis meteen verlaten, dat doen ze toch wel. 
  • Help je medewerkers om zich te blijven ontwikkelen, want de langetermijn prikkel ontbreekt vaak.
  • Laat mensen erover nadenken hoe hun baan er over 5 jaar uitziet. 
BNR Werkverkenners - 18 december 2018
Beluister de uitzending
Terug naar het overzicht