+31 (0) 30 602 16 17
Hervormingen van het pensioenstelsel

Hervormingen van het pensioenstelsel

40% zzp'ers spaart te weinig voor pensioen - 29 maart 2018

Weten we eindelijk hoe het moet, willen ze per 2020 het pensioenstelsel hervormen! In deze aflevering van Werkverkenners duikt Rens de Jong in het hoe en waarom.

Werkgevers, vakbonden en experts bakkeleien al jaren over pensioenhervormingen. Erik Lutjens, hoogleraar Pensioenrecht VU Amsterdam en advocaat bij DLA Piper: 'De veranderingen die in het regeerakkoord staan zijn ingrijpend: meer flexibiliteit, meer afstemming op de moderne arbeidsmarkt, en afschaffing van de doorsneepremie waardoor je op elke leeftijd hetzelfde betaalt. Ons huidige stelsel wordt internationaal als een van de beste erkend, dus ik betwijfel of zulke fundamentele wijzigingen nodig zijn. De SER wil persoonlijke pensioenpotjes, maar het wachten is nog steeds op de uitwerking van dat plan want de vakbonden en de werkgevers hebben verschillende visies over de mate van zekerheid die geboden moet worden.'

Marike Knoef, hoogleraar Empirische Micro-Economie Universiteit Leiden doet met Netspar onderzoek naar pensioen en vergrijzing. 'Er is veel variatie tussen huishoudens, het aantal zzp'ers groeit en mobiliteit tussen banen en sectoren neemt toe. Vernieuwing van het huidige one size pensioenstelsel zou de welvaart kunnen verhogen en meer transparantie bieden. Een opt-out regeling voor zzp'ers om uitstelgedrag te voorkomen lijkt me een goed begin. Rond de 40% van deze groep spaart te weinig pensioen.'

Persoonlijke spaarpotjes

Lutjens: 'De flexibiliteit op de arbeidsmarkt is enorm veranderd, maar blijft meestal binnen de bedrijfstak. Je kunt het hele stelsel overhoop gooien, of aanpassen zodat ook zelfstandigen kunnen deelnemen. Pensioenopbouw is vrij makkelijk en het vermogen is veiliggesteld buiten de onderneming. Persoonlijke spaarpotjes bieden geen zekerheid over de hoogte van je pensioen, terwijl het huidige stelsel is gebaseerd op solidariteit en collectiviteit. Als je het aan mensen individueel overlaat om voor 20 jaar pensioen te zorgen, is de ervaring dat er zeker op jongere leeftijd weinig gebeurt. Ik ben ook voor een verplicht pensioen voor zzp'ers, want zonder verplichting gaat het niet gebeuren. Een algemeen zzp-pensioenfonds zou ik een goed idee vinden.'

Theo Gommer, pensioenadviseur en advocaat bij &Gommer Pensions Group, voorspelt dat de sociale partners er samen niet uit gaan komen. 'Ze overleggen al jaren en de meningen zijn extreem verdeeld. Door de krappere arbeidsmarkt zullen werkgevers wel moeten bewegen, maar de FNV zit nog steeds op de lijn van zware beroepen waarin langer werken niet vol te houden is. Vroegpensioen is echt achterhaald. Zet maar in op employability en pensioen: parttimen op je 60ste om het zo lang mogelijk vol te houden, in combinatie met deeltijdpensioen en misschien omscholing. Werkgevers denken nog steeds: hoe krijg ik iemand van 62 er zo goedkoop mogelijk uit. Bedenk liever hoe iemand nog 10-15 jaar bij je kan blijven werken. Ook pensioenfondsen zitten vastgeroest in oude denkpatronen. Maar we werken niet meer 40 jaar bij hetzelfde bedrijf en zijn vaak werknemer én zzp'er.'

We weten weinig van ons pensioen

Knoef zegt dat de pensioengeletterdheid, dus hoeveel we weten van ons pensioen, erg laag is. 'In ons onderzoek vroegen we waar de AOW-premie voor gebruikt wordt (niet om te beleggen, maar om de huidige ouderen te betalen); wie gekort wordt als een pensioenfonds er slecht voor staat (de huidige gepensioneerden, maar ook de pensioenopbouwers); wie de werkgeverspensioenen betaalt (werkgevers en werknemers dragen ieder een gedeelte bij) en hoeveel pensioen je opbouwt als je 20 uur werkt (de helft, omdat de deeltijdfactor wordt meegenomen).'

'We kunnen beter inzetten op meer eigen verantwoordelijkheid en individualisering: welk bedrag heb ik in mijn persoonlijke spaarpotje, hoeveel heb ik nodig en wanneer wil ik het hebben. Dan word je ook meer getriggerd om je erin te verdiepen', vindt Gommer.

De dilemma's over pensioenen

  1. Sparen ondernemers netjes zelf voor de oudedag of moet pensioensparen verplicht worden?
  2. Zelf beschikken over je pensioengeld en uitgeven hoe en wanneer je wilt?
  3. Of is het belangrijker om met elkaar de risico's te blijven delen?

De sociale partners komen er nog niet uit, want waar leg je de prioriteit? Zorg in elk geval dat je nu je eigen pensioen op orde krijgt: hoeveel krijg je, wanneer en is het genoeg.

BNR Werkverkenners - 27 maart 2018
Beluister de uitzending
Arbeidsmarktthema's visies, achtergronden, radio-uitzendingen
Werkverkenners
Elke dinsdag tussen 19:00 & 19:30 uur