+31 (0) 30 602 16 17
Het leven van een expat
19 september 2018

Het leven van een expat

'In het begin is het een groot avontuur'
Uitzending

Werken in het buitenland is goud voor je carrière. Je leeft in een bubble met een dijk van een salaris, een huis en een auto. Maar wat moet je daar allemaal voor inleveren?

Expatpaar Elja Daae en Stephan Flapper woonde 8 jaar in Hongarije, Chicago en Istanbul. Stephan: ‘In het begin is het een groot avontuur. We hadden net een baby dus het paste goed.’ Het financiële plaatje was heel belangrijk. Ze hebben veel informatie ingewonnen en alles doorgerekend, want Elja zou haar baan moeten opgeven. ‘Je hebt geen idee wat je te wachten staat. Zelfs in Amerika heb je last van een cultuurshock.’ 

Zet je Nederlandse cultuurbril af

Jader Franklim Pinto van het KIT Intercultural Professionals noemt het lichtzinnig om zomaar te vertrekken. Zijn bedrijf traint en adviseert expats. ‘Ach we komen er wel uit, wij als Nederlanders zijn bereisd, spreken Engels en weten veel over andere culturen. Maar bereid je goed voor en zet je Nederlandse cultuurbril af om te kunnen samenwerken met mensen met een andere achtergrond.’

Sociaal netwerk

Stephan: ‘Je moet heel actief een sociaal netwerk opbouwen. Dat kwam vooral op Elja neer toen zij nog niet werkte.’ Echte vriendschappen opbouwen is heel lastig en ze zijn tijdelijk, want mensen vertrekken weer. Elja: ‘In een nieuw land is alles geweldig in de honeymoonperiode. Daarna volgt een fase waarin je dingen vreemd en vervelend vindt, maar daarna kom je in balans.’ Jader weet dat áls het misgaat, dat meestal komt doordat de partner of de kinderen niet kunnen aarden. ‘Dat kan je voorkomen door de verwachtingen te managen. Partners horen liever vooraf dat het lastig is om contact te leggen met locals, dan kunnen ze zich mentaal voorbereiden en alternatieven bedenken.’

Partner tevreden houden

Bettine van der Heijden van Shell Global Outpost Services kent het grote belang van de rol van de partner. ‘Werkgevers weten dat ze de partner tevreden moeten houden, al moet die er zelf ook veel voor doen. Onze Outpost komt zoveel mogelijk tegemoet aan de behoeften van de partner. Die verschillen per locatie; in Australië vind je makkelijker je weg dan in Nigeria, waar de community dan weer zo hecht is dat je niet buiten het kamp kunt leven. Werken in het buitenland is een uitdaging voor je relatie. Je moet beiden positief het avontuur ingaan, anders lukt het niet.’

Reversed cultuurshock

Elja startte al snel een eigen bedrijf. ‘Ik ben als zzp’er in online marketing aan de slag gegaan.’ Toch sloeg de eenzaamheid thuis achter de computer wel eens toe, want Stephan was veel op reis. ‘In Amerika bouwden we vriendschappen op via de school, dat is een proces dat wel langer duurt. In een expat community zoals in Istanbul ontmoet je snel veel mensen die in dezelfde situatie zitten en ook op zoek zijn naar contact.’ Maar Elja en de kinderen voelden zich daar onvrij en niet gelukkig. Daarom besloot het gezin om terug te keren, al zorgde dat voor een reversed cultureshock. ‘Je komt erachter dat Nederland een fantastisch en veilig land is waar opgroeiende kinderen overal naartoe fietsen. Dat was in Istanbul wel anders,’ zegt Stephan. ‘Maar je moet opnieuw opbouwen, vrienden van toen zijn doorgegaan met hun leven. Onze tijd in het buitenland heeft ons veel geleerd over omgaan met mensen uit verschillende culturen. Je moet wel hard werken om te settelen in een nieuwe omgeving en een organisatie aansturen in Turkije vraagt veel flexibiliteit en inlevingsvermogen. Maar ik zou het iedereen aanraden, het is goed voor je ontwikkeling. Bij terugkomst ben je wel een vreemde eend en is het lastiger om een plek voor je te creëren.’

Terugkeren is nóg moeilijker

‘Bereid je op tijd voor op je terugkomst,’ raadt Jader aan. ‘Dat gaat niet alleen over de verhuiscontainer en de vliegtickets, maar verdiep je in wat er zich afspeelt op het gebied van politiek, schoolsystemen, sport. Wij splitsen ons leven op in werk, familie, sport, terwijl dat in veel andere culturen in elkaar overloopt. Hier ken je een kindje van de sportclub, een van de kinderopvang en een van de muziek. Dat loopt niet in elkaar over, dat is even wennen.’ Bij Shell herkennen ze dat ook. Bettine ondervond het toen ze 8 jaar op Borneo en Kuala Lumpur zat. ‘Mijn man reisde heel veel, waardoor ik steeds zelfstandiger werd en beslissingen nam. Ons kind groeide daar op en was 10 toen we terugkeerden. In Nederland bleef mijn man thuis, dat was een cultuurshock. Gelukkig zijn we er heel goed uitgekomen.’

BNR Werkverkenners - 18 september 2018
Beluister de uitzending
Terug naar het overzicht