+31 (0) 30 602 16 17
Mijn baas, de spion
16 oktober 2018

Mijn baas, de spion

Met de digitalisering komen er nieuwe technieken en apps beschikbaar
Uitzending

Werken via platforms levert data op en daarmee een kans voor de baas om te kijken of je je werk wel goed doet. VolgensArnoud Engelfriet, ICT-jurist bij ICTRecht, is nog nooit onderzocht hoe vaak dat voorkomt. ‘Veel werkgevers monitoren hoe dingen gaan. OR en werkgevers stellen soms vragen over hoe ver dat mag gaan.’ Dat is afhankelijk van het doel waarvoor de werkgever wil meekijken, volgens advocaat van Project Moore Lieneke Viergever. ‘Er zijn gerechtvaardigde belangen, zoals security of verhoging van de productiviteit. Het moet altijd in verhouding staan tot de impact op de privacy en de werknemer moet specifiek worden geïnformeerd of middels een algemene policy. De werkgever moet zich altijd afvragen of er noodzaak is en of met andere middelen hetzelfde doel kan worden bereikt.’

Grijs gebied

Viergever zegt dat het grijze gebied zit in het toepassen van middelen om mensen te volgen zonder het exacte doel te weten. Of als het ook anders gebruikt kan worden. Je hangt een camera op omdat je diefstal vermoedt en betrapt iemand op lanterfanten. ‘Volgt er een ontslagzaak, dan kan de rechter bewijs uitsluiten omdat het zo niet verzameld had mogen worden. Tracking van een telefoon mag ook niet, tenzij het vanuit veiligheidsperspectief noodzakelijk is.’

Schurkt aan tegen spionage

‘In Amerika en China gaat men losser met de regels om’, zegt trendwatcher Jarno Duursma. ‘Er is veel software in omloop waarmee je de productiviteit kunt verhogen, ofwel spioneren. Zoals een systeem dat gegevens verzamelt en dan voorspelt wanneer iemand het bedrijf zal verlaten. Magazijnmedewerkers van Amazon dragen een polsband die de armbewegingen registreert, waarna suggesties volgen om de productiviteit te verhogen. Uber kan zien waar taxichauffeurs samenscholen. Dat zijn mogelijkheden die digitalisering met zich meebrengt, het schurkt aan tegen spionage. Door cloudgebruik laat je een spoor na met mail, telefoongebruik en locatie, screenshots en webcamfoto’s, internetgedrag. Softwaretools zouden alleen op teamniveau checken, maar daar zit een addertje. De privacy onder de laag van teamcapaciteit is lastig.’

In Nederland wordt veel gecommuniceerd via Slack. Dat levert data op waarmee de baas zijn medewerkers in de gaten zou kunnen houden. In Amerika gaat dat veel verder. Duursma: ‘Het bedrijf Humanize detecteert hoe medewerkers met elkaar omgaan. Een kastje om je nek meet waar bent, met wie je spreekt en koppelt dat aan je mail en agenda. Om samenwerking te verbeteren, maar het meet ook of je goed luistert of gesprekken domineert. Je mag zelf beslissen of je meedoet, maar zo werkt het natuurlijk niet.’

Monitoren van privéverkeer

Viergever zegt dat wij onze privacy een stuk serieuzer nemen. ‘Cameratoezicht is voor de werknemer waarneembaar, dus daar komen meer klachten over. Zoals een camera in de cabine van vrachtwagenchauffeurs om continu het rijgedrag te filmen om dat te verbeteren. De rechter oordeelde dat dat te ver ging omdat dat ook op andere manieren kan. Toestemming vragen aan werknemers werkt niet, maar als werkgever loop je ook tegen beperkingen aan omdat de wet streng is. Beveiligingstools om te controleren of iemand vertrouwelijke bedrijfsgegevens verstrekt aan buitenstaanders, monitoren ook privéverkeer. Dat is niet goed waarneembaar. Weinig mensen realiseren zich dat centrale cloudoplossingen zichtbaar zijn voor de werkgever die het recht heeft om in mails en agenda’s te kijken mits hij werknemers daarover informeert. De werkgever moet goed nadenken waarvoor hij een tool wil gebruiken, wat de risico’s zijn voor werknemers en wat de bijvangst is. Werknemers moeten zich bewust zijn van de tools die ze gebruiken en wat er met al die gegevens gebeurt.’

Een goede reden

Engelfriet: ‘Als mensen weten of vrezen dat ze in de gaten worden gehouden, keldert de productiviteit, het levensgeluk en het gevoel van zichzelf kunnen zijn. Continu in de gaten houden verhoogt stress en onzekerheid. Daarom moet je volgens de wet een goede reden hebben om het toch te doen. Doordat er steeds meer technische mogelijkheden komen, zal er meer uitgeprobeerd worden. Dat kan leiden tot excessen: de computer zegt dat u onbetrouwbaar bent, maar vanwege bedrijfsgeheimen mogen wij niet uitleggen waarom.’ In het kantoor van de toekomst ziet Duursma nog meer digitalisering, inloggen via stem- en gezichtsherkenning en vingerafdrukken. ‘Steeds meer slimme software en meer monitoring. We moeten goed nadenken over de risico’s van de technologie.’

Conclusie

Als Nederlander ben je goed beschermd tegen een spionerende baas, die mag niet zomaar meekijken. Rechterlijke uitspraken laten zien dat de werknemer bijna altijd gelijk krijgt. Maar met de digitalisering komen er nieuwe technieken en apps beschikbaar waarmee de baas weer meer te weten komt dan de werknemer wil.

BNR Werkverkenners - 16 oktober 2018
Beluister de uitzending
Terug naar het overzicht