+31 (0) 30 602 16 17
Sociale algoritmes
20 februari 2019

Sociale algoritmes

Raken we door robotisering onze banen kwijt, of zorgen robots juist voor nieuwe banen?
Uitzending

Vaak wordt gedacht dat robotisering ons veel praktisch geschoold werk gaat kosten: de computer neemt je werk gewoon over. Maar algoritmes worden door ons bedacht, dus waarom zouden we ze niet gebruiken om mensen aan het werk te houden?

40% baanverlies?

Cijfers over baanverlies schieten alle kanten op. Hoogleraar arbeidsmarkt aan de Tilburg University Ton Wilthagen zegt daarover: “Die enorme getallen, zoals 40% baanverlies binnen 20 jaar, zijn in Amerika berekend en kloppen minder voor Nederland omdat wij meer mbo- en hogergeschoolden hebben. Bovendien passen bedrijven en mensen zich aan en weten we niet wat voor soort banen erbij gaan komen. Bedrijven kunnen vaker kiezen voor mbo’ers in plaats van hbo’ers omdat de technologie begeleid moet worden door mensen die niet hoeven te weten hoe die precies werkt.”

Werknemers klaarstomen

“Technologie wordt zoveel slimmer en zelflerend, dat wij voor het eerst in de geschiedenis gaan werken met iets dat niet menselijk is, maar wel heel intelligent en zelfstandig”, zegt Ton. “Dat kan je als doemscenario zien, maar we kunnen de technologie ook inzetten voor een menswaardiger samenleving. Je moet het wel in goede banen leiden en de technologie op de juiste manier inzetten. Werknemers moeten nu al worden klaargestoomd om met robots te kunnen werken. Omgekeerd kan technologie ook zo worden ingericht dat het mensen helpt om ermee te werken en extra aandacht geeft als je wat meer tijd nodig hebt.”

Sociale skills

Techondernemer Jim Stolze van artificial intelligence agency Aigency denkt dat werk enorm gaat veranderen. “Jammer dat het Oxford-onderzoek dat uitkomt op 47% baanverlies vaak wordt geciteerd. De onderzoekers hebben zelf ook toegegeven dat het lariekoek is. Interessanter is om te kijken wat er gaat veranderen. Stap-voor-stap werk kan een computer meestal ook, dus ga op zoek naar de echt menselijke aspecten van jouw baan. Daarmee worden banen niet moeilijker, maar wel uitdagender en dat is goed voor onze persoonlijke ontwikkeling. Sociale skills als empathie en kritisch denken worden belangrijker: niet klakkeloos aannemen wat het systeem denkt, maar burgerlijk eigenwijs zijn."

Gereedschap

“Kunstmatige intelligentie is een exponent van menselijke intelligentie, dus gereedschap dat ingezet kan worden om de mensheid verder te helpen”, zegt Jim. “AI is goed in optimaliseren en kan daarom worden gebruikt om de beste persoon voor bepaald werk te zoeken. Dat kunnen mensen zijn waaraan een recruiter niet gedacht heeft.”

Challenge van het UWV

Het UWV is een challenge begonnen om technische oplossingen te bedenken. Cora van Horssen heeft al mooie voorbeelden gezien om mensen aan het werk te houden. “Een dove werkneemster heeft moeite met groepsgesprekken tijdens haar werk omdat ze steeds een doventolk nodig heeft. Een programmeur ontwikkelde een spraak-naar-tekst-vertaler die met kleurtjes aangeeft wie er spreekt. En iemand die liet zien dat een exoskelet fysieke ondersteuning kan bieden bij zwaar werk. We merken wel dat er geen one size fits all-oplossing is. De pilots gebruiken we om te leren wat er nodig is voor opschaling. Met dit project zijn wij een aanjager om dit thema samen met het ministerie van sociale zaken, cliëntenraad en werkgeversorganisatie op de agenda te zetten.”

Kortom

  • De toekomst voor praktisch geschoolden ziet er helemaal niet zo zwart uit
  • Het staat niet vast dat er veel banen verloren gaan, want wij bedenken de algoritmes
  • Als er banen verloren gaan, komen er altijd weer nieuwe bij; de vraag is alleen welke

Laat softwareontwikkelaars nieuwe dingen maken waarmee mensen zonder extra opleidingen aan het werk kunnen.

BNR Werkverkenners - 19 februari 2019
Beluister de uitzending
Terug naar het overzicht