+31 (0) 30 602 16 17
Wat zijn jouw ideale werktijden?
6 februari 2019

Wat zijn jouw ideale werktijden?

Sluit jij 's ochtends en 's avonds aan in de file, of bepaal je je werktijden lekker zelf?
Uitzending

De meesten voegen zich elke ochtend in de file om om 9 uur op kantoor te zijn, en sluiten rond 5 uur weer aan richting huis. Standaard werktijden, maar we zijn allemaal verschillend. Waarom bepalen we onze werktijden niet gewoon zelf?

“Tijd is een schaars goed”, zegt Ben Jansen van consultancybureau Dehora. Zijn stichting Tuindesign richt zich op betekenisvol omgaan met tijd. “De laatste resultaten van het 5-jaarlijks tijdsbestedingsonderzoek dat het CPB al 30 jaar doet, laten amper veranderingen zien in tijdsbesteding en arbeidstijden. Ondanks de discussies over de 24-uurseconomie, speelt het gros van onze economische activiteiten zich nog steeds af tussen 9 en 5 uur.” Jansen vindt dat dat anders zou moeten en noemt de huidige tijdordening failliet. 

100-uurseconomie

Volgens Jansen levert de huidige tijdstructuur veel schade op. “Het combineren van werk en privé is lastig, omdat veel activiteiten in concurrentie met elkaar georganiseerd zijn. Je werkt van 9 tot 5, maar in die tijd moet je ook de kinderen naar school en sport brengen. Veel burnoutklachten van werkende vrouwen tussen 25 en 35 jaar met kinderen zijn terug te voeren naar tijdstress. We benutten onze infrastructuur maar beperkt door de 9 tot 5 cultuur. Dat geldt ook voor apparatuur van organisaties. Ik ben niet voor een 24-uurseconomie, maar wel voor het afwerpen van de tijdsklem waarin we zitten. Door een bredere tijdordening van 12 tot 16 uur per dag, liefst 6 dagen per week, komen we tot een 100-uurseconomie per week. Dat biedt de werknemer de flexibiliteit om ergens tussen 6 uur ’s ochtends en 10 uur ’s avonds te werken. Dat scheelt veel stress, je kunt meerdere activiteiten organiseren op een dag en rekening houden met je biologische klok.”

Tussen de 30 en 80 miljard euro

“Er is nog steeds onbenut arbeidspotentieel. Dat zit ondermeer in deeltijders die best meer uren willen werken, maar dat niet kunnen vanwege tijdconcurrentie. Ook de fileproblematiek speelt een grote rol. En we kunnen de wachttijden in de zorg verkorten door dure medische apparatuur in ploegendienst te gebruiken. Alles bij elkaar kan de 100-uurseconomie de maatschappij jaarlijks tussen de 30 en 80 miljard opleveren. Groepen mensen werken in eenzelfde tijdstructuur, maar niet allemaal tegelijk. Onregelmatige en ploegendiensten laten zien dat overdracht en communicatie mogelijk zijn. Sommige organisaties voeren tijdsblokken in waarbinnen je geen mails meer mag versturen omdat werknemers niet altijd bereikbaar moeten zijn. Maar als je je werk goed organiseert, zouden belasting en herstel met elkaar in evenwicht moeten zijn. We moeten leren omgaan met de vervaging tussen werk en privé.”

Werken wanneer je wilt

Hylco Nijp van Hogeschool Arnhem en Nijmegen deed promotieonderzoek naar werktijdcontrole en flexibel werken. “Werktijdcontrole houdt in dat de werknemer zeggenschap heeft over de eigen werktijden. Dat is de essentie van goede werktijden, want iedereen zit anders in elkaar en heeft andere behoeften en verplichtingen. Dat komt de balans tussen werk en privé, de motivatie/prestatie en de gezondheid ten goede. In ploegendienst moet je op verschillende tijden werken, dat is heel vermoeiend. Vooral nachtdiensten zijn op langere termijn slecht voor de gezondheid. Als je de flexibiliteit hebt om te werken wanneer je wilt, is dat heel goed. Het hangt ervan af wie met je werktijden rommelt, jij of je baas.”

Early bird of avondmens

Volgens Hans Hamburger, neuroloog en somnoloog van het Amsterdam Slaap Centrum bij Boerhaave MC, is van 9 tot 5 werken niet voor iedereen een goed idee. “Ochtend- en avondmensen bestaan echt. Ongeveer 4% is early bird en 5% is avondmens, maar door de dingen die we doen gedragen we ons steeds meer als avondmens. Door veel licht in de avond verschuift het slaapritme naar een later tijdstip. Ongeveer 20% van de mensen heeft een afwijkende circadiane klok en heeft daarom moeite met 9 tot 5. Werken volgens je eigen klok is zeer belangrijk. Avondmensen presteren later op de dag beter.”

Kortom

  • Bedrijven vinden een andere tijdstructuur vaak lastig
  • Ze lopen aan tegen discussies over instemmingsrecht met OR en vakbonden 
  • De discussie is: willen we van 9 tot 5 blijven werken of een 100-uurseconomie
  • Er is geen oplossing die voor iedereen goed werkt
  • Het is fijn om zelf controle te hebben over je werktijden
  • Voor je gezondheid is het belangrijk om niet tegen je circadiane klok in te werken
BNR Werkverkenners - 5 februari 2019
Beluister de uitzending
Terug naar het overzicht