+31 (0) 30 602 16 17
Wij gaan staken!

Wij gaan staken!

Waarom wordt er zo weinig gestaakt in Nederland? - 21 februari 2018

Kinderen mee naar je werk omdat de school dicht is; je vakantie valt in duigen omdat piloten het werk neerleggen. We hebben allemaal wel eens last van een staking. Waarom wordt er zo weinig gestaakt in Nederland? En hoe kan een bedrijf het stakingsrisico verlagen? Rens de Jong zoekt het uit.

Waarom staken we zo weinig in Nederland? 'We zien snel het belang van de wederpartij in', denkt Evert Verhulp, hoogleraar Arbeidsrecht aan de UVA. 'Staken is een recht. Je wordt er niet om ontslagen maar je mag belangen van derden niet onevenredig raken. Staken is elkaar klappen geven, soort apengedrag. De werkgever lijdt schade, de werknemer krijgt geen salaris. Om druk uit te oefenen is de CAO-onderhandeling hét moment om te staken.'

Eigen schuld

Om een staking te voorkomen bemiddelen mensen zoals Hans van der Steen, oud-directeur van werkgeversorganisatie AWVN. 'Nederland kent redelijk stabiele arbeidsverhoudingen. Als je als onderhandelaar respect hebt voor de belangen, hoef je niet te vrezen voor een staking. De kwaliteit van arbeidsverhoudingen in een bedrijf is maatgevend voor het stakingsrisico. Laat vakbonden geen slechte boodschappen overbrengen, maar probeer zelf draagvlak te krijgen. Binnen je eigen bedrijf heb je invloed op de besluitvorming, dus is het je eigen schuld als dat fout loopt.'

Reinier Castelein, voorzitter van vakbond De Unie: 'De oorzaak van een staking is bijna altijd gebrekkige communicatie. Dan krijg je ruzie met de bonden en heb je als werkgever onvoldoende draagvlak gecreëerd voor wat jij belangrijk vindt.' Verhulp zegt, dat uit onderzoek blijkt dat salarissen hoger zijn als werknemers goed vertegenwoordigd worden door vakbonden. 'De daling van het besteedbaar inkomen in Nederland komt door flexibilisering en afnemend vakbondslidmaatschap. Staken is een methode om de positie van de werknemer te verbeteren en te laten zien dat een werkgever niet overal mee wegkomt. Maar werknemers worden steeds individueler, dat maakt collectieve belangenbehartiging lastiger.'

Staken is geen doel

'Vakbonden zitten niet op stakingen te wachten', zegt Van der Steen. 'Het aangaan en afronden van zo'n staking is een heel ding.' Castelein: 'Veel leden van De Unie, veelal middelbaar en hoger personeel, wilden niet meer met grote stakingen geassocieerd worden en zegden hun lidmaatschap op. Staken is voor ons geen doel maar een uiterst middel; de kracht van het argument is meestal sterker.'

'Staken ten opzichte van de overheid gebeurt vaak in Nederland', zegt Verhulp. 'Bijvoorbeeld leraren en zorgpersoneel richten zich tegen de overheid voor meer geld. Met een staking treffen of beïnvloeden ze het publiek. De publieke opinie vindt de staking geen probleem als de trein gratis is. De werkgever heeft geen inkomsten, de werknemer geen loon. Als je de publieke opinie tegen hebt, is het een stuk lastiger.'

Conclusies van Rens de Jong

  • Staken is een uiterst middel om de positie van de werknemer te verbeteren
  • De arbeidsverhoudingen in een bedrijf zijn maatgevend voor het stakingsrisico
  • Creëer als werkgever voldoende draagvlak voor wat jij belangrijk vindt
  • Salarissen zijn hoger als werknemers goed vertegenwoordigd worden door vakbonden
BNR Werkverkenners - 20 februari 2018
Beluister de uitzending

 

Arbeidsmarktthema's visies, achtergronden, radio-uitzendingen
Werkverkenners
Elke dinsdag tussen 19:00 & 19:30 uur